Bir tesisi satın almadan, kredi kullandırmadan ya da kapatmadan önce sorulan ilk soru genellikle şudur: “Bu sahada kirlilik var mı ve bize maliyeti ne olur?” Bu sorunun cevabı aşamalı bir yaklaşımla verilir. İlk iki aşama Faz I ve Faz II çalışmalarıdır.
Faz I: Masa başı çalışma
Faz I, sahaya sondaj yapılmadan yürütülen bir değerlendirmedir:
- Sahanın geçmiş ve mevcut kullanımlarının incelenmesi (tarihsel haritalar, uydu görüntüleri, işletme kayıtları),
- Jeoloji, hidrojeoloji ve çevredeki hassas alıcıların (kuyular, dereler, yerleşimler) değerlendirilmesi,
- Saha ziyareti ve işletme personeliyle görüşmeler,
- Kavramsal saha modeli: olası kirlilik kaynakları, taşınım yolları ve alıcılar,
- Niteliksel risk değerlendirmesi ve gerekiyorsa Faz II önerisi.
Ne zaman yeterlidir? Geçmişinde kirletici faaliyet bulunmayan, kayıtları düzenli sahalarda Faz I çoğu zaman karar vermek için yeterli bilgiyi sağlar.
Faz II: Saha araştırması
Faz I’de belirlenen şüpheli alanlar sahada doğrulanır:
- Sondaj ve kuyu kurulumu,
- Toprak, yeraltı suyu ve toprak gazı numunelerinin alınması,
- Akredite laboratuvar analizleri ve sonuçların mevzuat sınır değerleriyle karşılaştırılması,
- Nicel risk değerlendirmesi ve gerekiyorsa remediasyon maliyetinin tahmini.
Ne zaman gerekir? Faz I’de kirlilik potansiyeli yüksek bulunan sahalarda, akaryakıt ve kimyasal depolama alanlarında, kredi verenin veya alıcının sayısal veri istediği durumlarda.
Sonrası: Faz III ve Faz IV
Faz II kirliliği doğrularsa Faz III’te sahaya özgü remediasyon stratejisi hazırlanır ve uygulanır. Faz IV’te ise iyileştirmenin başarısı doğrulama örneklemesiyle belgelenir ve gerekiyorsa uzun dönem izleme yapılır.
Kısa karşılaştırma
| Faz I | Faz II | |
|---|---|---|
| Yöntem | Kayıt incelemesi, saha ziyareti | Sondaj, numune, laboratuvar |
| Süre | Genellikle birkaç hafta | Saha programına göre değişir |
| Çıktı | Kavramsal saha modeli, niteliksel risk | Analiz sonuçları, nicel risk, maliyet tahmini |
BCA Group yaklaşımı
Faz I’den Faz IV’e kadar tüm aşamaları aynı ekip yürütür. Böylece Faz I’de kurulan kavramsal model, Faz II’nin örnekleme planına doğrudan yansır ve gereksiz numune maliyetinden kaçınılır. Raporlarımız hem Türk mevzuatını hem de IFC PS / EBRD PR beklentilerini karşılar.